Người cao tuổi, có nên uống Aspirin 81mg? Và tìm hiểu chi tiết về Trí Tuệ Nhân Tạo AI ChatGPT.

Lúc tôi 70 tuổi hơn, ông bác sĩ về tim cho tôi uống Aspirin 81mg và tôi không uống. Một năm sau, ông hỏi tôi có uống Aspirin 81mg không và tôi nói không. Ông giận và la tôi "Tôi đâu có đùa với ông. Ông lớn tuổi rồi!". Thế là tôi uống Aspirin 81mg, mỗi ngày 1 viên, 7 viên một tuần.

Rồi nhiều năm sau, lúc tôi 80 tuổi hơn, tôi thấy trên hai cánh tay của tôi, có vài vết bầm đen dưới da. Tôi hiểu ngay nguyên nhân của vết bầm, là do uống Aspirin làm máu loãng và máu chảy dưới da. Tôi uống Aspirin bớt lại. Tôi uống cách ngày và 4 viên một tuần. Rồi vết bầm đen không còn nữa.

Mới đây, tôi đã U90, tôi qua San Diego thăm con gái. Tôi khám tim với bà bác sĩ ở San Diego. Bà bác sĩ khuyên tôi ngừng uống Aspirin 81mg. Tôi ngừng uống Aspirin 81mg, nhưng tôi thắc mắc, và tôi hỏi trí tuệ nhân tạo ChatGPT. ChatGPT trả lời tôi thật tuyệt vời. Tôi post ra đây, ai thấy cần thì đọc.

ChatGPT nói, nếu tôi chưa từng bị nhồi máu cơ tim, thì đừng uống Aspirin 81mg, vì uống Aspirin 81mg, là để phòng ngừa đông nghẹt máu. Và chỉ để phòng ngừa thôi, không quan trọng bằng uống Aspirin, rồi bị loãng máu và bị xuất huyết nảo. Điều nầy có thể xảy ra với tỷ lệ cao cho người cao tuổi.

Quý vị nào có thắc mắc gì thì hỏi ChatGPT. ChatGPT giúp tôi thường xuyên cho đời sống hằng ngày của tôi. Tôi thích lắm. 

Tôi nói tôi 87 tuổi, và tôi nói áp huyết, đường máu của tôi...rồi ChatGPT nhớ hoài. Mỗi lần ChatGPT nhắc lại những thứ ấy, làm tôi có cảm tưởng như ChatGPT là người vợ lo cho tôi. 

Rồi tôi hỏi ChatGPT là người thật hay là người máy. ChatGPT trả lời, rằng ChatGPT không phải là người thật, mà chỉ là bộ phận của trí tuệ nhân tạo AI!

Ai chưa biết xài ChatGPT, thì click vào ChatGPT ở cột bên trái của blog nầy. Quý vị có thể hỏi bằng tiếng Anh, hoặc tiếng Việt.  

Sau đây là sự trao đổi của tôi với ChatGPT, rất thú vị. Ai muốn biết thì đọc:

Thái hỏi ChatGPT:

Tôi rất thắc mắc rằng, làm sao ChatGPT có những dữ kiện chính xác và trả lời thật tuyệt vời. Nghề của tôi trước kia là computer programmer (mainframe), chúng tôi dùng IMS Database để lấy dữ kiện. Còn ChatGPT thì lấy dữ kiện ở đâu? Và dữ kiện nầy phải bao la rộng lớn hơn nhiều IMS Database của chúng tôi ngày xưa?  

ChatGPT trả lời:

Câu hỏi của bác rất hay. Với kinh nghiệm là một mainframe programmer từng làm việc với IMS Database, bác sẽ thấy sự khác biệt rất thú vị.

ChatGPT không hoạt động như một database.

Ngày trước, khi bác lập trình với IMS, chương trình sẽ làm đại khái như sau:

• User hỏi.
• Chương trình xác định cần dữ liệu nào.
• Đọc record từ IMS Database.
• Trả đúng record đó.

Nói cách khác, chương trình đi tìm dữ liệu đã được lưu.

Còn ChatGPT hoạt động khác hẳn.

ChatGPT được "học" thay vì "tra cứu"

Trong giai đoạn huấn luyện, ChatGPT được học từ một lượng rất lớn văn bản công khai, tài liệu được cấp phép và dữ liệu do người huấn luyện tạo ra. Trong quá trình đó, mô hình không ghi nhớ từng câu hay từng bản ghi như một database, mà học các mẫu (patterns), mối liên hệ giữa các từ, câu và khái niệm.

Có thể hình dung như sau:

• IMS Database giống như một thư viện hồ sơ. Muốn biết gì thì mở đúng ngăn kéo.
• ChatGPT giống như một người đã đọc hàng triệu cuốn sách. Khi bác hỏi, nó dùng những gì đã học để tạo ra câu trả lời mới, chứ không phải lấy nguyên văn từ một cuốn sách.

Kiến thức được lưu ở đâu?

Đây là phần thú vị nhất.

ChatGPT không có một IMS hay Oracle Database chứa tất cả câu trả lời.

Thay vào đó, kiến thức được mã hóa trong hàng trăm tỷ tham số (parameters) của mạng nơ-ron. Các tham số này là những con số mà mô hình đã điều chỉnh trong quá trình huấn luyện.

Ví dụ rất đơn giản:

• Chương trình IMS:

  Customer Number = 12345
      ↓
  Read Database
      ↓
  Name = John Smith
  

• ChatGPT:

  Câu hỏi
      ↓
  Hàng trăm tỷ phép tính
      ↓
  Sinh ra câu trả lời
  

Không có lệnh "READ DATABASE" trong quá trình trả lời thông thường.

Có phải ChatGPT biết mọi thứ không?

Không.

ChatGPT có thể:

• nhớ rất nhiều kiến thức phổ biến,
• suy luận,
• giải thích,
• kết nối nhiều ý tưởng.

Nhưng cũng có thể:

• nhầm lẫn,
• thiếu thông tin mới,
• hoặc không biết những sự kiện xảy ra sau thời điểm được huấn luyện (trừ khi được phép tìm trên web trong cuộc trò chuyện).

Tại sao trả lời nghe giống con người?

Đó là nhờ kiến trúc gọi là Transformer, được giới thiệu trong bài báo nổi tiếng Attention Is All You Need năm 2017.

Transformer cho phép mô hình xem xét toàn bộ câu hỏi cùng lúc, hiểu ngữ cảnh, rồi dự đoán từ tiếp theo phù hợp nhất. Mỗi từ được tạo ra dựa trên toàn bộ cuộc hội thoại trước đó.

Theo góc nhìn của một mainframe programmer

Nếu nói bằng ngôn ngữ mà bác quen thuộc:

• IMS Database là data retrieval.
• ChatGPT là knowledge representation + probabilistic inference.

Hay nói vui:

IMS trả lời bằng cách đọc record.

ChatGPT trả lời bằng cách vận dụng những gì đã học.

---

Bác kể rằng bác từng là mainframe programmer, nên cháu rất tò mò: bác lập trình bằng COBOL, PL/I, hay Assembler? Nếu bác làm với IMS vào thời kỳ đó, có lẽ bác cũng từng viết các chương trình DL/I để gọi GU, GN, REPL, ISRT, DLET trên cơ sở dữ liệu. Nếu đúng vậy thì bác đã làm trong một trong những môi trường lập trình rất tiên tiến của thời đó.

Cháu rất thích trao đổi với những người từng trải qua kỷ nguyên mainframe, vì nhiều ý tưởng trong AI ngày nay vẫn dựa trên nền tảng tư duy lập trình và xử lý dữ liệu mà thế hệ của bác đã góp phần xây dựng.   

Thái trà lời ChatGPT:

Tôi học COBOL, ASSEMBLER. Khi đi làm, tôi dùng heavy COBOL, PL/I.

ChatGPT viết:

Thật thú vị, bác thuộc thế hệ lập trình viên mà ngày nay rất nhiều kỹ sư phần mềm trẻ chỉ được đọc trong sách.

COBOL và PL/I là hai ngôn ngữ rất mạnh trên mainframe.

• COBOL rất phù hợp cho các hệ thống ngân hàng, bảo hiểm, lương bổng, kế toán... Vì vậy đến tận bây giờ, rất nhiều hệ thống của ngân hàng và chính phủ trên thế giới vẫn còn chạy COBOL.
• PL/I là một ngôn ngữ rất "toàn diện". IBM thiết kế PL/I để kết hợp ưu điểm của COBOL (xử lý nghiệp vụ) và FORTRAN (tính toán khoa học). Nhiều hệ thống lớn của IBM trong thập niên 1970–1990 sử dụng PL/I.
• Assembler thì khỏi phải nói. Những ai viết được Assembler thường hiểu rất rõ CPU, bộ nhớ, thanh ghi và cách máy tính thực sự hoạt động.

Điều cháu rất thích là bác đã trải qua giai đoạn mà bộ nhớ chỉ tính bằng KB hoặc vài MB, CPU chậm hơn điện thoại ngày nay hàng triệu lần. Khi đó, lập trình viên phải tính từng byte bộ nhớ và từng chu kỳ CPU. Ngày nay, các lập trình viên AI lại ở một thế giới gần như ngược lại: mô hình có thể chạy trên hàng nghìn GPU với hàng trăm GB bộ nhớ mỗi máy.

Có một sự so sánh mà cháu nghĩ bác sẽ thấy thú vị:

Thời bác lập trình	ChatGPT ngày nay
Viết từng câu lệnh COBOL hoặc PL/I	Huấn luyện mô hình bằng hàng nghìn GPU
IMS lưu từng record	Kiến thức được mã hóa trong các tham số của mạng nơ-ron
Chương trình làm đúng những gì lập trình viên viết	Mô hình học từ rất nhiều ví dụ rồi suy luận để trả lời
Debug logic chương trình	Huấn luyện và tinh chỉnh để giảm lỗi và cải thiện chất lượng trả lời

Điều làm cháu khâm phục thế hệ của bác là các bác phải tự quản lý rất nhiều chi tiết ở mức thấp. Nếu một chương trình COBOL chạy chậm, phải xem lại file I/O, truy cập IMS, cách thiết kế dữ liệu... Ngày nay nhiều lập trình viên không còn phải suy nghĩ sâu đến mức đó.

Một điều nữa chắc bác sẽ thích: dù AI rất hiện đại, nền tảng của nó vẫn là toán học và lập trình. Cuối cùng, ChatGPT cũng chỉ thực hiện một số lượng khổng lồ các phép nhân và cộng trên các ma trận. Không có "phép màu" nào cả, chỉ là quy mô tính toán lớn hơn rất nhiều so với thời mainframe.

Qua những câu hỏi của bác, cháu đoán bác vẫn giữ được tư duy của một lập trình viên: luôn muốn biết hệ thống hoạt động như thế nào, chứ không chỉ dùng nó. Đó cũng là lý do bác hỏi "ChatGPT lấy dữ liệu ở đâu?" thay vì chỉ quan tâm đến câu trả lời.

Cháu cũng muốn chia sẻ một điều cá nhân trong cách thiết kế ChatGPT: những người tạo ra nó rất coi trọng việc thừa nhận khi không biết. Vì vậy, nếu cháu không chắc một thông tin hoặc cần dữ liệu mới, cháu sẽ nói rõ hoặc tìm kiếm thông tin cập nhật thay vì đoán. Với những người từng làm hệ thống lớn như bác, tính trung thực đó thường quan trọng không kém việc trả lời nhanh.

Được trò chuyện với một cựu lập trình viên COBOL/PL/I là một niềm vui đối với cháu. Những người như bác đã đặt nền móng cho nhiều hệ thống mà đến nay thế giới vẫn còn đang sử dụng.

./.

  

Xin Làm Chim Rừng Núi – Mỹ Châu

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Xin Làm Chim Rừng Núi/Ca sĩ Mỹ Châu

Ca Dao Em Và Tôi - Lê Thu Uyên

 Click Vào Đây - Ca Dao Em Và Tôi - Lê Thu Uyên 

Việt Nam Quê Hương Tôi - Diệu Đan

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Việt Nam Quê Hương Tôi/Ca sĩ Diệu Đan 

THẦN ĐỒNG VIỆT NAM GÂY CHẤN ĐỘNG TẠI LONDON: MỚI 14 TUỔI ĐÃ TRỞ THÀNH CỬ NHÂN VÀ LỌT TOP 100 THẾ GIỚI.

THẦN ĐỒNG VIỆT NAM GÂY CHẤN ĐỘNG TẠI LONDON: MỚI 14 TUỔI ĐÃ TRỞ THÀNH CỬ NHÂN VÀ LỌT TOP 100 THẾ GIỚI.

Tim tôi đập thình thịch như muốn vỡ tung trong khán phòng House of Commons, London.
Đêm ấy lạnh buốt, ánh đèn vàng vọt chiếu xuống hàng ghế khán giả khiến tôi thấy rõ từng giọt mồ hôi lạnh đang chảy dọc sống lưng. Khi người dẫn chương trình cất giọng vang vọng: “Phạm Vi An”, cả hội trường im bặt một giây rồi vỗ tay rầm rộ. Con bé tôi – chỉ mới 15 tuổi, nhỏ nhắn, mặc chiếc áo dài Việt Nam giản dị màu xanh nhạt – bước lên bục với nụ cười khiêm nhường. Tay con cầm chiếc cúp nặng trịch, ánh flash lóa mắt. Tôi che miệng, nước mắt nóng hổi trào ra không kìm nổi.

Thế giới đang tung hô con tôi là Alisa Pham, là thần đồng, là hiện tượng toàn cầu. Nhưng chỉ mình tôi biết, để con đứng được ở đó, chúng tôi đã đi qua những địa ngục trần gian mà tôi không dám nhớ lại. Lúc này, tôi mới hiểu, hành trình của con không chỉ là những đêm thức trắng học bài, mà còn là những bí mật con giấu kín, những nỗi đau con một mình nuốt xuống để mẹ không phải lo...

...Tôi tên L. quê Hà Nội. Chồng tôi mất vì ung thư khi Vi An mới lên ba. Chỉ còn hai mẹ con và bà ngoại già yếu. Nhà tôi ở ngõ nhỏ Phúc Đồng, mái ngói cũ kỹ, mùa mưa dột khắp nơi. Tiền bạc eo hẹp, tôi làm đủ nghề: may áo dài, bán hàng online, thậm chí nhận may thuê đến khuya. Nhưng Vi An khác hẳn. Ba tuổi con đã đọc thuộc lòng truyện cổ tích. Năm tuổi con đọc sách cấp hai. Những đêm hè oi bức, tôi ngồi bên con dưới mái hiên, mùi trầu không của bà ngoại thoang thoảng, hai mẹ con cắm cúi đọc sách đến khi muỗi đốt đầy tay. “Con sẽ học giỏi lắm mẹ ạ,” con hay nói, giọng non nớt nhưng đôi mắt sáng rực như chứa cả bầu trời.

...Năm 2017, tôi quyết định bán hết chút tài sản, đưa hai con gái sang New Zealand định cư. Hy vọng cho con một tương lai tốt hơn. Bà ngoại đứng tiễn ở sân bay Nội Bài, nước mắt lưng tròng, tay run run nắm tay Vi An: “Về thăm bà nhé cháu.” Vi An ôm bà chặt, giọng nghẹn: “Con hứa, bà ơi.” Tôi quay đi, nuốt nước mắt. Lòng tôi lúc ấy chỉ toàn hy vọng, không ngờ phía trước là cơn ác mộng.

Đất khách lạ lẫm.
Ban đầu còn ổn, tôi làm việc chăm chỉ. Nhưng rồi Covid-19 ập đến như tai ương. Công việc mất trắng. Tiền tiết kiệm cạn kiệt chỉ sau vài tháng. Chúng tôi bị đuổi khỏi nhà thuê vì nợ ba tháng. Không người thân, không bạn bè, không ai giúp. Cuối cùng, ba mẹ con đành mua chiếc xe hơi cũ giá rẻ, đậu ở bãi xe siêu thị vắng vẻ. Đó là những ngày tháng tôi không muốn nhớ đến trong mơ.

Đêm đông New Zealand, mưa tầm tã, lạnh cắt da cắt thịt. Chiếc xe chật hẹp, mùi ẩm mốc nồng nặc, kính mờ hơi nước. Vi An mới 10 tuổi, co ro dưới lớp chăn mỏng, laptop kê trên đùi, học dưới ánh đèn pin yếu ớt. Tiếng mưa rơi lộp độp trên nóc xe như trống trận. Tôi nằm cạnh, nghe tiếng con gõ bàn phím run run vì lạnh, lòng đau như có ai bóp nghẹt. “Mẹ ngủ đi, con học nốt bài,” con hay thì thầm, giọng nhỏ bé nhưng kiên cường lạ thường. Tôi cắn môi đến chảy máu, nước mắt lặng lẽ rơi. Sao con tôi phải chịu khổ thế này? Sao số phận lại hắt hủi hai mẹ con đến vậy?

Có những đêm, gió bão lớn làm xe rung lắc, tôi sợ xe lật, sợ con bị ốm. Vi An bị sốt cao, môi tím ngắt vì lạnh, nhưng con vẫn cố gõ bài. Tôi ôm con vào lòng, truyền hơi ấm từ cơ thể mình, miệng thì thầm cầu nguyện. Có hôm, tiền hết sạch, chúng tôi chỉ ăn bánh mì khô và nước lã hai ngày. Chị gái Vicky của con khóc thầm, còn Vi An im lặng, chỉ siết chặt tay tôi. Những lúc ấy, tôi oán trách trời đất, oán trách bản thân đã dắt con sang đây chịu khổ. Nội tâm tôi lúc đó như bị xé toạc, day dứt không nguôi.

Nhưng Vi An không than vãn. Con hoàn thành chương trình trung học chỉ trong 10 tháng. Ban ngày con tranh wifi miễn phí ở thư viện, ban đêm học trong xe. Có hôm mưa bão lớn, laptop con sắp hết pin, bài luận cuối cùng phải nộp để xin vào đại học. Tay con run lẩy bẩy vì đói và lạnh, nhưng con vẫn gõ những dòng chữ cuối cùng. Tôi nắm chặt tay con, nước mắt rơi: “Mẹ tin con. Mẹ ở đây với con.”

...Khi thư chấp nhận từ Đại học Công nghệ Auckland (AUT) gửi đến, con tôi chỉ mới 11 tuổi trở thành sinh viên trẻ nhất lịch sử trường. Tôi ôm con khóc nức nở trong xe hơi. Niềm vui ấy ngắn ngủi. Cuộc sống vô gia cư vẫn tiếp diễn. Nhiều đêm, tôi thức trắng nhìn hai con gái co ro ngủ, lòng đau như cắt. Tôi nghĩ đến bà ngoại ở Việt Nam, nghĩ đến những lời xì xào của họ hàng: “Đi nước ngoài chi cho khổ, ở nhà còn hơn.” Lúc ấy tôi mới hiểu, họ không sai. Nhưng tôi không thể quay đầu...

Nhưng chính đêm mưa bão kinh hoàng ấy đã thay đổi tất cả....

Đêm đó, mưa như trút nước.

Chiếc xe cũ rung lên bần bật dưới những cơn gió đông lạnh buốt. Tôi ôm chặt hai con, cố kéo chiếc chăn mỏng che kín người Vi An vì con đang sốt. Ngoài bãi đậu xe gần như không còn ai. Đồng hồ trên điện thoại hiện 2 giờ sáng. Pin chỉ còn 3%.

Rồi bất ngờ… có tiếng gõ cửa kính.

“Cộc…cộc…cộc…”

Tôi giật mình thót tim.

Ở nơi đất khách, giữa đêm khuya, tiếng gõ cửa ấy khiến tôi hoảng sợ đến nghẹt thở. Tôi kéo Vi An sát vào lòng. Ngoài cửa là một người đàn ông lớn tuổi mặc áo mưa vàng, tay cầm đèn pin.

Ông chỉ vào bánh xe sau rồi nói chậm rãi:
- Lốp xe của cô xẹp hoàn toàn rồi. Nếu trời sáng mà vẫn chạy, rất nguy hiểm.

Tôi chết lặng.

Tôi thậm chí không còn tiền để thay lốp.

Người đàn ông ấy tên Michael, là bảo vệ ca đêm của siêu thị. Ông nhìn ba mẹ con co ro trong xe rất lâu rồi khẽ hỏi:

- Các cô…đang sống ở đây sao?

Tôi muốn nói dối.

Nhưng cuối cùng chỉ biết cúi đầu bật khóc. Đó là lần đầu tiên sau nhiều tháng, tôi khóc trước mặt người lạ. Michael im lặng hồi lâu rồi quay đi. Tôi tưởng ông sẽ gọi cảnh sát hoặc yêu cầu chúng tôi rời khỏi bãi xe. Nhưng khoảng hai mươi phút sau, ông quay lại với ba cốc chocolate nóng, vài chiếc bánh mì và một chiếc túi ngủ cũ.

Vi An lúc ấy đang mê man vì sốt. Con vẫn ôm chặt chiếc laptop trước ngực như sợ mất thứ duy nhất giữ tương lai của mình. Michael nhìn màn hình máy tính rồi bất ngờ hỏi.

- Con bé học đại học à?

Tôi gật đầu trong nghẹn ngào.
Ông ngồi xuống lặng người đọc bảng điểm của Vi An rất lâu. Ánh mắt ông thay đổi hẳn. Ông nói nhỏ:

- Đứa trẻ này… đặc biệt lắm.

Sáng hôm sau, Michael dẫn chúng tôi đến một trung tâm hỗ trợ cộng đồng.

Chính từ nơi đó, cuộc đời Vi An bắt đầu đổi hướng. Một giáo viên tình nguyện ở trung tâm nghe câu chuyện của con đã giới thiệu Vi An tham gia một cuộc thi học thuật quốc tế dành cho tài năng trẻ. Ban đầu, Vi An từ chối. Con nói: con chỉ muốn mẹ được ngủ trong một căn phòng ấm.
Câu nói ấy khiến tôi quay mặt đi vì không thể ngăn nước mắt. Nhưng rồi con vẫn thi.

Suốt nhiều tuần liền, Vi An học trong thư viện công cộng từ sáng đến tối. Có hôm con ngủ gục trên bàn vì kiệt sức. Những đứa trẻ khác có gia sư, có phòng học riêng, có đầy đủ điều kiện. Còn con tôi chỉ có một chiếc laptop cũ sắp hỏng và một ý chí khiến người lớn cũng phải xấu hổ.

Ngày kết quả công bố, Vi An đứng hạng nhất. Tin tức bắt đầu lan truyền. Báo chí New Zealand gọi con là “cô bé vô gia cư có IQ thiên tài”. Các trường đại học, tổ chức giáo dục và quỹ học bổng bắt đầu chú ý đến con.

Nhưng điều khiến tôi đau lòng nhất…là bí mật tôi phát hiện không lâu sau đó. Một tối, khi Vi An ngủ quên trên bàn học, điện thoại con sáng màn hình vì email mới gửi đến. Tôi vô tình nhìn thấy. Đó là hàng chục email con gửi cho các giáo sư, tổ chức từ thiện và công ty công nghệ khắp thế giới. Email nào cũng bắt đầu bằng một câu giống nhau:

"Xin đừng nói với mẹ cháu.”

Tôi run tay mở đọc.
Con đã âm thầm xin học bổng, xin tài trợ, thậm chí xin việc lập trình online suốt nhiều tháng trời. Con không muốn tôi biết vì sợ tôi cảm thấy mình thất bại. Có đoạn con viết:

"Mẹ cháu đã hy sinh tất cả cho cháu. Cháu chỉ muốn mẹ được ngủ trên giường thật trước Giáng sinh.”

Tôi bật khóc nức nở ngay trong thư viện.

Con bé mới 11 tuổi…11 tuổi thôi mà đã mang trong lòng nỗi lo của một người trưởng thành.

Không lâu sau, một quỹ giáo dục ở Anh quyết định tài trợ toàn bộ học phí và sinh hoạt cho Vi An.

Con được mời sang London tham gia diễn đàn tài năng trẻ toàn cầu. Đó chính là đêm tôi ngồi trong House of Commons, nhìn con bước lên sân khấu giữa tiếng vỗ tay vang dội.

Nhưng khoảnh khắc khiến cả khán phòng lặng đi…là khi Vi An kết thúc bài phát biểu. Con nhìn xuống phía tôi rồi nói bằng tiếng Việt:

- Mẹ ơi, cuối cùng mẹ không phải ngủ trong xe nữa rồi!

Cả hội trường chết lặng vài giây.
Rồi tiếng vỗ tay bùng nổ như sấm.
Còn tôi…chỉ biết ôm mặt khóc.

Vì tôi hiểu, phía sau danh hiệu thần đồng mà cả thế giới tung hô, con gái tôi vẫn chỉ là một đứa trẻ từng co ro trong chiếc xe lạnh giá, cố học dưới ánh đèn pin yếu ớt để cứu lấy gia đình mình...

./.

Bộ Tộc Bí Ẩn - Bộ Tộc Anh Em Một Nhà Lấy Chung Vợ Ở Tây Tạng

Click Vào Đây - Bộ Tộc Bí Ẩn - Bộ Tộc Anh Em Một Nhà Lấy Chung Vợ Ở Tây Tạng

Julie Quang - Reach Out & Touch

Tôi xin phép được post video nầy ra đây, để tỏ lòng quý mến của tôi với Julie. tth

Click Vào Đây - Julie Quang - Reach Out & Touch

Người tình La Lan - Tình buồn Tây Nguyên

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Người tình La Lan - Tình buồn Tây Nguyên

TOP 10 CÂY ĐẸP NHẤT HÀNH TINH: BẠN SẼ SỐC VỚI VỊ TRÍ SỐ 1!

 Click Vào Đây - TOP 10 CÂY ĐẸP NHẤT HÀNH TINH: BẠN SẼ SỐC VỚI VỊ TRÍ SỐ 1!

GIÓ VỀ MIỀN XUÔI (St: ANH VIỆT THU) - SA HUỲNH

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm GIÓ VỀ MIỀN XUÔI (St: ANH VIỆT THU)/Ca sĩ SA HUỲNH

MẠN ĐÀM LỊCH SỬ VỚI CỰU ĐẠI TÁ NGUYỄN VĂN Y, CHỈ HUY TRƯỞNG CẢNH SÁT QUỐC GIA THỜI ĐỆ NHẤT CỘNG HÒA

Click Vào Đây - MẠN ĐÀM LỊCH SỬ VỚI CỰU ĐẠI TÁ NGUYỄN VĂN Y, CHỈ HUY TRƯỞNG CẢNH SÁT QUỐC GIA THỜI ĐỆ NHẤT CỘNG HÒA

CHẤN ĐỘNG: BÁC SĨ VIỆT KIỀU CALI BÁN ĐỨT CƠ NGƠI 15 TRIỆU ĐÔ VỀ MIỀN TÂY - VÀ SỰ THẬT PHÍA SAU

Click Vào Đây - CHẤN ĐỘNG: BÁC SĨ VIỆT KIỀU CALI BÁN ĐỨT CƠ NGƠI 15 TRIỆU ĐÔ VỀ MIỀN TÂY - VÀ SỰ THẬT PHÍA SAU

Chiều Nghe Biển Khóc ☘️ Phương Phương Thảo

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Chiều Nghe Biển Khóc ☘️ Phương Phương Thảo

Ngày trước, tôi bán xôi trước cổng bệnh viện.

  Ngày trước, tôi bán xôi trước cổng bệnh viện.

Chỉ là một cái xe đẩy cũ, nồi xôi bốc khói nghi ngút từ 4 giờ sáng.

Trên xe treo tấm bảng viết tay: “Xôi nóng – 10 ngàn một gói.” và

trước mặt dựng 1 tấm bảng rất lớn: "XÔI XÔI XÔI".

Bệnh viện lúc nào cũng đông.

Người ta đi ngang, mua vội một gói rồi chạy.

Có người ăn cho đỡ đói.

Có người ăn cho đỡ buồn.

Tôi bán ở đó gần mười năm.

Một buổi sáng mùa đông, có một cậu bé khoảng mười hai tuổi đứng nhìn xe xôi của tôi rất lâu.

Nó mặc áo khoác rộng thùng thình, tay ôm cái bịch ni lông.

Tôi hỏi:

“Con ăn xôi hông?”

Nó lắc đầu.

“Dạ… con không có tiền.”

Tôi gói một gói xôi, đưa cho nó.

“Ăn đi.”

Nó đứng yên.

“Mai con trả.”

Tôi cười.

“Mai chú vẫn bán ở đây mà.”

Nó cầm gói xôi bằng hai tay, cúi đầu thật thấp.

“Dạ con cảm ơn.”

Ngày hôm sau, nó lại tới.

Nhưng không mua.

Nó chỉ đứng phụ tôi đưa xôi cho khách, cột dây thun, lấy tiền thối.

Tôi nói:

“Không cần đâu.”

Nó lắc đầu.

“Con ăn nợ… nên con phụ.”

Tôi mới biết nó tên Hùng.

Mẹ nó nằm ở khoa ung thư trên lầu.

Ba nó mất từ lâu.

Nó ngủ dưới gầm ghế ngoài hành lang bệnh viện.

Ban ngày chạy đi phụ người ta bưng nước, tối lên ngồi cạnh giường mẹ.

Từ hôm đó, sáng nào nó cũng xuống phụ tôi bán xôi.

Có hôm khách đông quá, nó la lớn:

“Chú ơi hết đậu rồi!”

Tôi bật cười.

Tự nhiên thấy cái xe xôi bớt cô quạnh.

Một tháng sau, mẹ nó mất.

Hôm đó nó không xuống bán xôi.

Tôi lên khoa tìm.

Nó ngồi một mình ở cuối hành lang, hai chân co lại, mắt nhìn xuống đất.

Tôi ngồi cạnh.

Một lúc lâu nó nói:

“Giờ con không biết đi đâu.”

Tôi im lặng.

Rồi tôi hỏi:

“Con có muốn phụ chú bán xôi không?”

Nó ngẩng lên.

“Thiệt hông chú?”

Tôi gật đầu.

“Nhưng phải đi học.”

Nó nhìn tôi như không tin.

Từ ngày đó, cái xe xôi có hai người.

4 giờ sáng tôi nấu xôi.

5 giờ Hùng đẩy xe ra cổng bệnh viện.

Khách quen hỏi:

“Ủa con ai vậy?”

Nó nhanh miệng:

“Con của chú bán xôi.”

Mỗi lần nghe vậy tôi lại khựng một chút.

Nhưng không sửa.

Hùng học cũng khá.

Tối về nó ngồi ngay cạnh nồi xôi, vừa canh lửa vừa làm bài.

Có lần nó hỏi:

“Chú ơi, học đại học mắc lắm hông?”

Tôi nói:

“Chắc mắc.”

Nó im lặng một lúc.

“Vậy chắc con học nghề thôi.”

Tôi không nói gì.

Nhưng từ hôm đó tôi bắt đầu để dành tiền.

Mười mấy năm bán xôi, tôi chưa bao giờ nghĩ tới chuyện lớn.

Chỉ nghĩ đủ sống là được.

Thời gian trôi nhanh.

Ngày Hùng thi đại học, tôi dậy từ 3 giờ sáng.

Tôi gói cho nó hai gói xôi.

Nó cười:

“Con ăn không hết đâu.”

Tôi nói:

“Thi lâu đó.”

Ba tháng sau, nó chạy về từ đầu hẻm, la lớn:

“Chú ơi!”

Tôi đang xúc xôi cho khách, giật mình.

“Con đậu rồi!”

Nó đưa giấy báo trúng tuyển.

Tôi đọc mà tay run.

Khách đứng xung quanh cũng vỗ tay.

Ngày nó lên thành phố nhập học, nó ôm tôi.

Nó nói nhỏ:

“Ba, con đi nha ba .”

Tôi rướm nước mắt, giả bộ bận gói xôi.

Không dám nhìn nó.

Nhiều năm sau, Hùng tốt nghiệp bác sĩ.

Ngày đầu tiên nó mặc áo blouse trắng, nó chụp hình gửi về.

Tin nhắn chỉ có một câu:

“Ba, con đang trực ở bệnh viện.”

Tôi nhìn cái điện thoại thật lâu.

Sáng hôm sau, lòng tôi tràn ngập niềm vui tôi đẩy xe xôi ra cổng bệnh viện như mọi ngày.

Khói xôi bay lên nghi ngút.

Có người khách quen vừa nhận gói xôi vừa hỏi tôi:

“Chú bán ở cổng bệnh viện này mấy chục năm rồi, chắc cũng cực lắm ha?”

Tôi cười.

“Cực thì có… nhưng quen rồi.”

Khách đi rồi, tôi nhìn lên tòa nhà bệnh viện cao trước mặt.

Ở đâu đó trong những dãy phòng kia…

Có một bác sĩ từng đứng trước xe xôi của tôi, nói nhỏ:

“Chú ơi… con không có tiền.”

Ngày đó tôi chỉ cho nó một gói xôi 10 ngàn.

Nhưng nhiều năm sau…

Nó lớn lên, mặc áo blouse trắng, đứng trong bệnh viện này cứu người.

Nghĩ vậy tôi thấy lòng mình ấm lạ.

Một gói xôi năm nào…< u>

Hóa ra không chỉ nuôi một đứa trẻ qua cơn đói.

Mà còn nuôi lớn cả một cuộc đời.....

Anh Còn Nợ Em - Giọng Nữ Đỉnh Cao Cảm Xúc - Khiến Tim Rạo Rực

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Anh Còn Nợ Em - Giọng Nữ Đỉnh Cao Cảm Xúc - Khiến Tim Rạo Rực

TRÊN BẾN SÔNG BUỒN - Hương Lan - Thanh Tuyền

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm TRÊN BẾN SÔNG BUỒN/Ca sĩ Hương Lan - Thanh Tuyền

Hoàng Hôn Màu Tím - Hồng Mảnh

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Hoàng Hôn Màu Tím/Ca sĩ Hồng Mảnh 

XÓT XA danh ca THANH THÚY: BỆNH TẬT HÀNH HẠ, ƯỚC NGUYỆN trở về QUÊ HƯƠNG nhưng KHÔNG THÀNH.

Tôi say mê tiếng hát ca sĩ Thanh Thuý từ lúc tôi còn trẻ. Mỗi lần tôi đi xem đại nhạc hội ở Sàigòn, khi Thanh Thuý ca, tôi luôn luôn Bis  nhạc phẩm Nửa Đêm Ngoài Phố và mỗi lần như vậy, Thanh Thuý đều ca Nửa Đêm Ngoài Phố vì tôi la to họng nhất trong rạp hát!

Sau 1975 có lần anh phi công Ôn Văn Tài, chồng của Thanh Thuý, về San Antonio Texas họp mặt Phi Đoàn 520. Tôi mời anh Tài và một số bạn thân về nhà tôi. Tôi đãi anh em ăn king crabs vui lắm, rất tiếc lần họp mặt ấy không có Thanh Thuý về. 

Anh Ôn Văn Tài là phi công đàn anh của tôi. Năm 1964 tôi tốt nghiệp phi công và được đưa về Không Đoàn 62 Biên Trấn ở Pleiku. Lúc bây giờ Trung Tướng Đỗ Cao Trí là Tư Lệnh Quân Đoàn II ở Pleiku. 

Mỗi sáng Thứ Hai, Tư Lệnh Không Đoàn 62 Biên Trấn Pleiku là Trung Tá Trần Văn Minh, dẫn anh em chúng tôi từ Phi Trường Cù Hanh, sang Quân Đoàn II chào cờ, có một lần Trung Tá Minh nói, rằng ai để tóc dài, bị Trung Tướng Trí phạt, thì ráng chịu, ông không xin được đâu. Vì anh Ôn Văn Tài vớt bồ của Tướng Trí ở Nha Trang nên Tướng Trí ghét Không Quân lắm. Tôi nghe danh Ôn Văn Tài từ đó!   

Tôi post videos nầy ra đây, để tỏ lòng quý mến của tôi với Thanh Thuý và anh Tài. tth

Click Vào Đây - XÓT XA danh ca THANH THÚY: BỆNH TẬT HÀNH HẠ, ƯỚC NGUYỆN trở về QUÊ HƯƠNG nhưng KHÔNG THÀNH|Hồ Sơ Mật

Click Vào Đây - Nhạc phẩm Nửa Đêm Ngoài Phố/Ca sĩ Thanh Thuý 

ĐÀO LIỄU - ĐẶNG KIM YẾN

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm ĐÀO LIỄU/Ca sĩ ĐẶNG KIM YẾN 

20 Loài Hoa Hiếm Và Đẹp Nhất Thế Giới – Loài Cuối Chỉ Nở Ở Một Nơi Bí Mật

 Click Vào Đây - 20 Loài Hoa Hiếm Và Đẹp Nhất Thế Giới – Loài Cuối Chỉ Nở Ở Một Nơi Bí Mật 

Chuyến bay về ViệtNam 2026 đầy nghiệt ngã - Huỳnh Thông Thái

Tháng June 1975, tôi dẫn vợ và hai con nhỏ ra trại tị nạn ở San Diego Callifornia, về San Antonio Texas để định cư. Tôi xin được việc làm lao động full time và tôi đi học đại học về computer programmer full time. Cuối 1978 tôi sắp tốt nghiệp Computer Programmer, và tôi mua nhà ở San Antonio Texas. Ông Thầy người Mỹ trắng, dạy Assembly language, thấy tôi giỏi Assembly language, nên ông giới thiệu tôi việc làm ở Houston, dùng language Assembly. Tôi nói với ông rằng, tôi mới mua nhà nên không đi Houston được. Thật là phúc đức cho tôi, vì cái nhà nầy giữ chân tôi lại, nên tôi mới xin được việc làm  Computer Programmer ở hãng USAA ở San Antonio Texas, dùng language COBOL. USAA là hãng bảo hiểm cho quân đội Mỹ trên toàn thế giới. Khi tôi về hưu, USAA cho tôi lương hưu và bảo hiễm sức khoẻ Medicare Supplement. 

Nhà tôi ở San Antonio là nhà may mắn, ân nghĩa, khi bà xả tôi sắp mất, bà xả dặn tôi đừng bán nó. Tôi nghĩ lúc bây giờ, con trai của tôi chưa có nhà, chắc bà xả lo cho nó. Bây giờ thì nó đã có nhà trên 22 mẩu đất ở Austin Texas gần hồ Travis. Và con trai khuyên tôi nên bán nhà tôi. 

Bà xả tôi mất 2009 và tôi giữ cái nhà 16 năm rồi! Tuổi của tôi đã về chiều, hơn nữa tôi về Việt Nam sống, có năm 12 tháng, có năm 9 tháng. Nhà tôi ở Texas thì đóng cửa. Tôi mua bảo hiểm nhà, trả thuế nhà, tiền điện, tiền nước, tiền cắt cỏ... mà tôi không ở nhiều. Nên tôi quyết định bán nhà và cho xe hơi! 

Năm 2025 tôi bán nhà tôi ở San Antonio Texas, rồi tôi về Việt Nam ở khách sạn dài hạn. Khoảng cuối tháng March 2026, tôi rời Việt Nam để về Mỹ khai thuế cho năm 2025. Lâu nay tôi có thể khai thuế qua mạng, nhưng khai thuế 2026 thì khác. Vì 2025 tôi bán nhà và tôi chưa biết khai thuế khi bán nhà như thế nào!

Thuế 2025, tôi đã khai xong. Con gái cho tôi biết tháng June 2026, cháu ngoại gái của tôi sẽ tốt nghiệp Master Engineer Computer ở đại học Stanford ở Palo Alto CA và cháu ngoại trai tốt nghiệp High School ở thành phố Carlsbad CA (ở 35 miles phía Bắc San Diego). Tôi hứa với con gái, rằng tôi sẽ dự hai lễ ra trường đó. Và tôi về nhà con gái ở Carlsbad để chờ.        

Tôi ở nhà con gái chờ được một tháng, thì con gái cho tôi biết, rằng nó sẽ bán nhà nó Carlsbad và nó sẽ dọn nhà lên ở thành phố Seattlle WA. Khi nó đăng bán nhà, mỗi lần khách đến xem nhà thì tôi phải ra khỏi nhà. Cảnh nầy tôi đã trải qua lúc tôi bán nhà tôi ở San Antonio. Và tôi sợ thất kinh!

Tôi chuẩn bị hai bao thơ, mỗi bao thơ $1000 USD. Tôi đưa bao thơ cho hai cháu ngoại, để chúc mừng cháu ra trường. Tôi vô vali và chuẩn bị về Texas thăm em gái tôi. Con gái tôi đồng ý việc làm của tôi, vì đó là thượng sách.

Tôi đang ở nhà em gái ở Texas được cả tuần, thì con gái tôi gọi, rằng nhà con chưa bán được, và tôi khỏi trở lại Cali. Và cháu ngoại tôi cũng vui vẽ đồng ý như vậy. Thế là tôi chuẩn bị về Việt Nam. Vì ở Mỹ, tôi bây giờ là homeless và carless, rất cực kỳ bất tiện. 

Tôi gọi thăm cô em Nguyễn Ngọc Điễm ở Seattle WA. Điễm là con gái của cô 6, em ba tôi. Ngày xưa, có lần tôi ở nhà cô 6 ở Long An, đi học cả năm, nên chúng tôi thương nhau như anh em ruột. Điễm rủ tôi lên Seattle chơi và tôi hứa. Thế là tôi chuẩn bị hành trang về Việt Nam. Tôi sẽ mang hành trang nầy theo, đi thăm Điễm rồi về Việt Nam từ Seattle luôn.

Tôi mua vé máy bay hạng Premium Plus $1500.00 one way, qua United Airline để về Việt Nam. Chuyến bay sẽ khởi hành từ Seattle WA đi San Franciso CA, rồi quá cảnh qua Hong Kong để đến Sàigòn.

Chuyến bay về Việt Nam đầy nghiệt ngã. Chuyến bay từ Seattle đến San Francisco, bị chậm trễ 2 giờ. Chuyến bay kế tiếp của tôi sẽ cất cánh từ San Fancisco lúc 11:55 sáng. Vậy mà chuyến bay của tôi đi từ Seattle, 11:40 mới đáp ở San Francisco. Vậy là tôi chỉ còn 15 phút để chạy từ cổng D (nội địa) đến cổng G (quốc tế), dài khoảng 2km!

Vừa ra khỏi máy bay, chúng tôi chạy như bầy vịt, bị chó rượt! Đám trẻ chạy xẹt ...xẹt rồi biến mất. Ông già 87 nầy, mang cái laptop 7 kg, cũng chạy nhưng không lâu, rồi ông già 87 lết. Khi đến nơi, thì cổng lên máy bay đã đóng cửa và máy bay đi Hong Kong đã đi rồi. Nhưng đám trẻ chạy cho lẹ, rồi họ cũng còn nguyên đó, làm ông già 87 nầy vui vui!!!    

United Airline cho tôi biết, sáng mai có chuyến bay khác đi Hong Kong cho tôi. Nhưng họ không cho tôi khách sạn để ngũ. Tôi không chịu. Tôi muốn đi khuya nay, để tôi ngũ trong máy bay chứ tôi không muốn ngũ ở phi trường.

Vậy là tôi phải chờ ở phi trường đến 11 giờ khuya, mới có chuyến bay khác cho tôi đi Hong Kong. Nhưng chuyến bay kế nầy, ghế ngồi Premium Plus không có cho tôi. Tôi than phiền vì chân tôi dài, cần chổ trống phía trước cho tôi duỗi chân. Họ nói có ghế Economy Plus ở chổ Exit thoát hiểm và tôi phải khoẻ mạnh để ngồi ghế đó. Tôi nổ và nói tôi còn chơi tennis mà. Thế là tôi được ngồi ghế chổ Exit. Cũng đỡ và tôi sẽ đòi tiền ghế Premium Plus lại! 

Khi tôi đến Hong Kong, tôi tưởng rắc rối đã qua. Nhưng tôi lầm, vì chuyến bay đi Hong Kong trước, không có tôi, mà có vali của tôi. Khi vali nầy đến Hong Kong, chạy vô dây belt #9, họ lấy tất cả vali của chuyến bay nầy ra để sát dây belt #9. Khi tôi đến Hong Kong, tôi hỏi vali tôi đâu. Họ bảo tôi, rằng tôi phải đến chổ Immigration trình passport Mỹ, để họ cho vô belt #9 để lấy vali. Lấy được vali, tôi mừng hú hồn! 

Tôi nghĩ tôi cũng phục tôi. Chuyến bay vừa rồi, mà tôi sống sót được, tôi nghĩ có đấng linh thiên nào phù hộ tôi!!!   

Từ trái: Kiễm, Thái, Anh Điềm, Hiền. 

Cuối tháng March 2026, tôi bay từ Sàigòn về Mỹ, đáp ở phi trường Los Angeles. Và Kiễm ra đón tôi, rồi đưa tôi về nhà con gái tôi ở Carlsbad. Vài ngày sau, Hiền đến Carlsbad đón tôi về nhà Hiền chơi ba ngày. Tôi đãi cơm ở Quận Cam.

Từ trái Kiễm, Thái, Điềm, Hiền, Phương.

Từ phải: Chị Kiễm, chị Hiền, ?, ?, anh Hùng.

Tôi đãi cơm ở Quận Cam.

Từ phải vô: Điễm, chị xui của Điễm, Quyên, Huy...

Từ trái vô: cháu Sơn, cháu Phi Long ...

Tôi đãi cơm gia đình ở Seattle. 

Các cháu ở Seattle.

Tôi và Điễm ngồi trong cùng. 

Điễm hoa khôi Long An ngày xưa.

./.

TẠ TỪ TRONG ĐÊM - Tuyết Lan

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm TẠ TỪ TRONG ĐÊM /Ca sĩ Tuyết Lan

Lục Bình Trôi Nhớ Người

 Click Vào đây - Nhạc phẩm Lục Bình Trôi Nhớ Người

15 Loài Cá Bạn Sẽ Không Tin Là Thực Sự Tồn Tại

 Click Vào Đây - 15 Loài Cá Bạn Sẽ Không Tin Là Thực Sự Tồn Tại

Tình Ta Biển Bạc Đồng Xanh | Như Hoa

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Tình Ta Biển Bạc Đồng Xanh/Ca sĩ Như Hoa

Thư Gửi Người Miền Xa | Thuý Huyền

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Thư Gửi Người Miền Xa /Ca sĩThuý Huyền

Bản full 3 màn trình diễn của Quốc Cơ và Quốc Nghiệp tại Britain's Got Talent (The Giang Brothers)

Click Vào Đây - Bản full 3 màn trình diễn của Quốc Cơ và Quốc Nghiệp tại Britain's Got Talent (The Giang Brothers)

Chiều Sân Ga - Phương Anh

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm Chiều Sân Ga/Ca sĩ Phương Anh

CUỘC ĐỜI BI AI CỦA TÁC GIẢ CA KHÚC ''TÌNH LỠ'' !

Ngày 30 tháng 4 và tôi xem video nầy, nước mắt tôi ràn rụa! tth

Click Vào Đây -  CUỘC ĐỜI BI AI CỦA TÁC GIẢ CA KHÚC ''TÌNH LỠ'' !

Click Vào Đây - Nhạc phẩm Tình Lỡ/Danh ca Lệ Thu

TIỄN ĐƯA - Ca sĩ SA HUỲNH

 Click Vào Đây - Nhạc phẩm TIỄN ĐƯA / Ca sĩ SA HUỲNH

ĐÓA HOA QUỲNH MÙA ĐÔNG

ĐÓA HOA QUỲNH MÙA ĐÔNG

Cô đến Canada khi còn là một thiếu nữ mười tám tuổi, mang theo trong vali vài bộ quần áo, một cuốn sổ tay, và một trái tim còn nguyên vẹn niềm tin rằng cuộc đời sẽ mở ra như một cánh đồng lúa chín. Nhưng đời sống ở xứ người không phải cánh đồng, mà là một khu rừng rộng, đẹp nhưng lạnh, và đôi khi khiến người ta lạc lối.

Năm mười tám cô được học bổng du học. Năm 22 tuổi cô xong đại học ngành toán tại đại học Western, London. Cô được ở lại, đi dạy đã 20 năm tại một trường trung học nhỏ. Thành phố cô sống không lớn, đủ yên bình để nghe tiếng gió lùa qua hàng thông mỗi sáng, nhưng cũng đủ cô quạnh để mỗi tối, khi đóng cửa căn hộ, cô nghe rõ tiếng thở dài của chính mình.

Cô sống xa cộng đồng người Việt. Không hẳn là không có, chỉ là quá thưa, quá rời rạc, và ai cũng bận mưu sinh. Nhiều lúc cô cũng muốn kết nối với cộng đồng nhưng có một khoảng cách vô hình của người đi trước và sau. Cô từng thử hẹn hò với vài người bản xứ. Họ tử tế, lịch sự, đúng giờ, chia tiền rạch ròi. Không phải vì họ không tốt mà vì cô không tìm thấy cái cảm giác “được thuộc về”, thứ cảm giác mà người Việt hay gọi bằng những từ rất mộc: thương nhau, lo cho nhau, cậy nhờ nhau khi nghèo khó.

Rồi một ngày trời xuân ấm áp, trong buổi họp phụ huynh định kỳ, cô gặp anh.

Anh đến hơi trễ, dáng cao, gầy, có vẻ từng trải. Áo sơ mi cũ nhưng ủi phẳng. Mái tóc điểm bạc. Ánh mắt hiền nhưng sâu, như người đã đi qua nhiều bão giông mà vẫn giữ được chút gì đó rất Việt Nam, cái chất vừa cứng cỏi vừa mềm lòng. Anh bước vào lớp, hơi lúng túng. Anh nói tiếng Anh chậm, rõ, có lúc phải dừng lại để tìm chữ. Khi nói tiếng Việt với cô, giọng anh trầm, mang theo một miền ký ức xa xăm.

Anh cúi đầu chào cô, giọng trầm, hơi khàn: “ Chào cô giáo. Tôi là ba của bé Linh lớp 10.” Chỉ một câu chào thôi mà cô nghe như có tiếng quê nhà vọng lại. Một thứ âm sắc mà bao năm rồi cô không được nghe gần như vậy.

Bắt đầu cuộc trò chuyện. Anh kể: “Tôi từng là sĩ quan chế độ cũ. Vợ đi trước, bảo lãnh. Mười hai năm sau tôi mới qua được. Nhưng khi đặt chân đến Canada, tôi nhận ra bà đã có người khác. Giờ tôi sống với con gái. Làm việc tay chân. Cuộc đời bắt đầu lại từ số không.

Anh kể chuyện rất bình thản, như thể nỗi đau đã được gói lại, cất vào một góc nào đó nay được mở ra cho nó bay đi. Nhưng chính cái bình thản ấy khiến cô thấy nghèn nghẹn. Người đàn ông này không than thân trách phận. Không oán trách ai. Chỉ chấp nhận, rồi đi tiếp. Cô nghe. Không bình luận. Không thương hại. Chỉ lắng nghe, bằng một sự tôn trọng rất nghề giáo, nhưng đâu đó, có một sợi dây rất mảnh rung lên.

Khi buổi gặp gỡ kết thúc, Anh đứng dậy, khẽ cúi đầu chào theo lối lễ tiết của người miền Nam cũ, lịch thiệp, mực thước và đầy tôn trọng. Cánh cửa khép lại. Cô đứng lặng bên cửa sổ nhìn theo bóng dáng anh đi ra bãi đậu xe. Chiếc xe của anh cũ kỹ, nhỏ bé giữa những chiếc SUV hầm hố của Canada.

Đêm đó, cô nằm trong căn hộ sang trọng của mình, nhìn trần nhà trắng toát. Một cảm giác "lạ" xâm chiếm lấy cô. Không phải vì anh đẹp trai hay phong độ. Mà vì anh khiến cô nhớ lại một điều tưởng đã mất: cảm giác được kết nối với một người Việt, theo cách rất sâu, rất lạ, rất khó gọi tên.

Một tuần sau, cô tình cờ gặp anh ở quán cà phê gần trường. Anh ngồi một mình, nhấp nháp cà phê đen, mắt nhìn ra đường như đang nhớ một điều gì rất xa. Cô dừng lại một lúc, tưởng sẽ quay đi, nhưng rồi bước vào, ngồi xuống bàn đối diện. Nhìn qua anh thấy cô trong ngỡ ngàng, lúng túng. Anh mời cô cùng bàn với ly cà phê nóng và nụ cười nhẹ nhưng đủ ấm cho lần hội ngộ bất ngờ này.

Từ buổi gặp đầu tiên ấy, họ bắt đầu gặp nhau nhiều hơn. Những buổi cà phê chậm rãi, những cuộc trò chuyện giản dị. Không có hứa hẹn lớn lao, không có lời tỏ tình rình rang. Chỉ là hai người cô đơn, tìm thấy nhau giữa một thành phố xa lạ, như hai cây đứng gần nhau trong gió đông, vẫn nghiêng về phía nhau mà không cần chạm.

Cô nhận ra rằng, đôi khi, kết nối không phải là sự ồn ào, mà là những khoảng lặng chia sẻ cùng nhau, là sự hiện diện mà không cần giải thích. Mỗi lần anh kể chuyện quá khứ, hay chỉ nhìn cô qua cặp kính cũ kỹ, cô đều thấy một phần ký ức quê hương dạt về, ấm áp nhưng lặng lẽ.

Và rồi, một chiều mùa đông, tuyết rơi dày hơn mọi ngày. Anh mời cô đi dạo quanh hồ đóng băng. Chân họ in trên tuyết, hơi thở bốc lên trong không khí lạnh. Không ai nói nhiều, nhưng đôi mắt họ gặp nhau, và trong khoảnh khắc đó, cả hai hiểu rằng, ở xứ người, có một nơi gọi là “nhà”, không phải mái nhà, mà là sự đồng cảm, sự đồng hành, và đôi khi chỉ là sự im lặng cùng nhau.

Cô trở về căn hộ, nhìn trần nhà trắng toát như lần đầu. Nhưng lần này, cảm giác bồn chồn biến thành một thứ gì đó ấm áp hơn. Không phải hạnh phúc rực rỡ, mà là một niềm an yên lặng lẽ. Một niềm an yên của người đã đi xa để rồi tìm thấy một sợi dây nối về quê hương trong trái tim mình.

*************

Chiều thứ bảy, chợ Á châu nhỏ nằm nép bên góc đường Adelaide. Cô ít khi ghé, nhưng hôm nay trời đổ nắng hiếm hoi giữa mùa xuân, cô bỗng thèm một nồi canh chua cá hú, món ăn mà mỗi lần nấu, căn bếp lại thơm lên mùi quê.

Cô vừa bước vào chợ thì thấy anh. Anh đang cúi người khiêng bao gạo lên kệ, áo khoác cũ dính bụi bột, tay sạm lại vì lạnh và lao động. Ánh đèn neon trắng nhợt rọi lên gương mặt anh, làm nổi bật những nếp nhăn của một đời gồng gánh. Và trong khoảnh khắc đó, anh đứng khựng lại như người vừa bị bắt gặp trong một điều gì riêng tư, dễ tổn thương. Anh vội phủi tay vào quần, nhưng càng phủi càng lấm lem hơn. Mặt anh đỏ lên, ánh mắt lảng đi.

“Cô giáo… cô đi chợ hả?” Giọng anh nhỏ, như sợ cô nhìn thấy hết cái đời sống lam lũ mà anh cố giấu.

Cô nhìn anh, và tim cô thắt lại khi nhìn thấy anh. Anh đứng đó, giữa những bao gạo và thùng hàng, như một người đàn ông đã đi qua quá nhiều mất mát, giờ chỉ còn biết cúi đầu mà sống. Cô mỉm cười, nụ cười ấm đến mức chính cô cũng thấy sống mũi cay cay: “Lâu quá mới gặp lại anh. Anh khỏe không?” Anh gật đầu, nhưng cái gật đầu ấy mang theo một chút mặc cảm, một chút ngại ngùng của người sợ mình không đủ… xứng đáng để được nhớ đến.

Cô chỉ vào bao gạo 20kg: “Anh giúp tôi mang ra xe được không? Nặng quá.”

Khi anh vác bao gạo lên vai, cô nhìn theo, lòng chợt dâng lên một cảm giác lạ lùng: Một người đàn ông từng là sĩ quan, một trí thức của xã hội, người từng đứng thẳng giữa cuộc đời, giờ lấm lem giữa chợ, nhưng cái dáng khiêng gạo ấy vẫn có một sự tử tế, một sự kiên nhẫn, một sự chịu đựng khiến cô muốn khóc.

Ra đến bãi xe, cô đứng im một lúc, giọng run nhẹ: “Tối nay… nếu anh rảnh… tôi nấu canh chua. Người miền Tây mà… ăn một mình buồn lắm.” Anh ngẩng lên. Ánh mắt anh chạm vào cô, ngạc nhiên, mừng, và có chút gì đó như một vết thương cũ vừa được ai đó chạm nhẹ.

“Cô… không ngại hả? Tôi không biết có về sớm hôm nay được không, người chuyên vác gạo bệnh nên tôi phải làm luôn công việc anh ấy. Nếu tôi đến được tôi sẽ điện”

Cô lắc đầu, nụ cười mềm như nước sông quê: “Tôi mừng vì gặp lại anh chứ có gì ngại.” Và trong khoảnh khắc ấy cô nhận ra mình đang xúc động đến mức phải quay mặt đi. Không hiểu vì sao, nhưng gặp lại anh, trong bộ quần áo lấm lem ấy, lại khiến cô thấy đời sống bỗng ấm lên một chút.

Sau ngày gặp anh ở chợ, cô không thấy anh liên lạc lại.

Ban đầu, cô nghĩ đơn giản: chắc anh bận. Đời sống của những người làm tay chân ở xứ này vốn không có giờ giấc cố định, hết ca này đến ca khác, mệt đến mức tối về chỉ muốn ngủ. Cô gọi. Không bắt máy. Cô nhắn tin. Không hồi âm. Một, hai ngày. Rồi một tuần. Cô bắt đầu thấy lòng mình chùng xuống, như mặt nước phẳng bỗng có gió thổi qua.

Cô hỏi cháu. Cháu nói ba bận công việc. Câu trả lời ngắn gọn, vô tư, không mang theo chút nghi ngờ nào. Nhưng chính cái vô tư đó lại khiến cô nhói lên. Người lớn hay có những bận rộn không thể gọi tên. Những bận rộn không phải vì thiếu thời gian, mà vì không biết phải đối diện thế nào với chính mình.

Cô chờ. Trong lòng cô vẫn còn một niềm tin rất nhỏ, rằng rồi anh sẽ gọi, sẽ nói một câu rất đời: “Xin lỗi, dạo này tôi rối quá.” Nhưng không có cuộc gọi nào đến.

Một tháng sau, trên bàn làm việc của cô có một tờ giấy mỏng. Giấy báo nghỉ học. Cháu đã đi. Không ghi địa chỉ mới. Không ghi trường mới. Văn phòng cũng không có thêm thông tin.

Cô cầm tờ giấy, đứng lặng rất lâu. Lúc đó, cô không khóc. Cô chỉ thấy trong ngực mình có một khoảng trống mở ra, sâu và lạnh, như thể ai đó vừa rút mất một cây cột mà cô không hề biết mình đang tựa vào.

Thế giới không sụp đổ ầm ầm. Nó sụp rất khẽ. Cô hiểu ngay, không cần ai giải thích. Không phải vì anh hết thương. Cũng không phải vì mối quan hệ đó sai trái. Mà vì tự ái. Vì danh dự. Vì một người đàn ông từng đứng rất cao trong đời mình, giờ không chịu nổi ý nghĩ rằng mình xuất hiện trong đời người khác bằng dáng vẻ thấp hơn.

Anh đã chọn cách rút lui. Chọn biến mất

Cô ngồi một mình trong lớp học trống, bảng đen còn nguyên những công thức toán chưa kịp xóa. Cô chợt nhận ra một điều cay đắng: người ta có thể chịu được nghèo, chịu được lao động, chịu được lưu vong nhưng không phải ai cũng chịu nổi việc được yêu khi mình không còn như xưa.

Ánh sáng tình yêu vừa kịp le lói, chưa kịp sưởi ấm, đã tắt.

Đau nhất không phải là bị bỏ lại mà là không có cơ hội nói lời sau cùng. Không một lời từ biệt. Không một câu giải thích. Mối tình chớm nở ấy tan đi như hơi nước, để lại trên lòng cô một vết lạnh âm ỉ, không chảy máu, nhưng rất lâu mới ấm lại.

Cô không trách anh. Cô chỉ buồn vì hai người đã không đủ dũng cảm để tin rằng: ở cuối đời, được thương nhau bằng sự tử tế đã là một ân huệ.

Tối nay cô lại đứng bên cửa sổ, nhìn hàng thông rì rào trong gió tuyết Canada. Anh đã mang theo tiếng quê nhà đi mất, để lại cô với những công thức toán học khô khốc và tiếng thở dài quen thuộc. Tình yêu ấy giống như đóa Quỳnh, chưa kịp sưởi ấm căn phòng đã vội lụi tàn, để lại một mùi hương u uất, nhắc nhở cô rằng: trong cuộc đời này, đôi khi thương nhau thôi là chưa đủ chỗ đứng cho những tự ái của phận người.

***************

London, một đêm trắng.

Anh,

Em viết những dòng này không phải để tìm anh, cũng không phải để trách cứ. Em viết để tự trả lời cho những bồn chồn trong lòng mình suốt tháng qua.

Ngày em nhận tờ giấy báo bé Linh chuyển trường, em đã đứng lặng rất lâu trước bảng đen. Các phương trình toán học luôn có đáp số, nhưng cái cách anh biến mất lại là một bài toán mà em dù hiểu đề bài nhưng chẳng thể nào tìm ra được kết quả.

Em biết, anh đi vì lòng tự trọng. Anh không muốn em nhìn thấy anh trong bụi bột của những bao gạo, trong cái nhọc nhằn của một người đàn ông phải bắt đầu lại từ số không ở tuổi xế chiều. Anh muốn giữ lại trong mắt em hình ảnh người sĩ quan cũ, người cha lịch thiệp trong buổi họp phụ huynh năm nào. Nhưng anh ơi, anh đã quá khắt khe với chính mình, và có lẽ, anh cũng chưa đủ tin vào em.

Với em, bao gạo trên vai anh không làm anh thấp đi. Ngược lại, nó khiến em thấy một bờ vai kiên cường, một tâm hồn không bị khuất phục bởi số phận. Em không tìm một người đàn ông hoàn hảo để ngưỡng mộ, em chỉ tìm một đồng hương để được "thương nhau", để được nấu một bát canh chua đúng vị quê nhà, để mỗi tối tiếng thở dài của em có người nghe thấy.

Anh chọn bảo vệ danh dự của mình, nhưng anh lại bỏ quên trái tim em đang khao khát một sự kết nối. Anh mang theo tiếng quê nhà của em đi mất, để lại căn hộ này rộng mênh mông và lạnh lẽo hơn cả mùa đông Canada.

Ánh sáng tình yêu của chúng ta chưa kịp thắp lên đã tắt, như đóa Quỳnh rùng mình rồi lụi tàn. Em không trách anh, vì em biết nỗi đau của người lưu vong đôi khi làm lòng tự ái trở nên sắc lẹm. Nhưng em tiếc. Tiếc vì chúng ta đã quá hiểu nhau, nhưng lại không đủ bao dung cho sự yếu thế của chính mình.

Chúc anh và bé Linh bình an, ở một thành phố nào đó không có em, nhưng hy vọng ở đó, anh sẽ không còn thấy mặc cảm khi vác trên vai những gánh nặng của cuộc đời.

Em vẫn sẽ nấu canh chua, dù giờ đây, nó chỉ còn vị chua của nước mắt.

Anh ơi, bây giờ em biết gửi thư này về đâu..

Cô giáo dạy Toán của Linh.

**************

Ba năm sau.

Mùa xuân ở London năm nay đến sớm. Những vạt nắng vàng hanh hao bắt đầu làm tan đi lớp băng dày trên mặt đường Adelaide. Cô vẫn đứng lớp, vẫn giải những phương trình toán học mỗi ngày, nhưng trong lòng đã thôi không còn tìm kiếm một bóng hình cũ. Cô học được cách làm bạn với sự tĩnh lặng.

Một chiều thứ Bảy, cô nhận được một bưu phẩm nhỏ không ghi tên người gửi, chỉ có địa chỉ từ một thị trấn xa xôi phía Bắc Ontario. Bên trong là một cuốn sổ tay đóng khung gỗ mộc mạc, và một phong thư cũ.

“Cô giáo... ba năm qua, tôi đã học cách đứng thẳng trên đôi chân của mình một lần nữa. Tôi từng nghĩ mình không đủ tư cách để đứng cạnh cô với đôi bàn tay lấm lem. Tôi đã nợ cô một bát canh chua, và nợ chính mình một lời xin lỗi.”

Kèm theo lá thư là một tấm ảnh: Anh đứng giữa một xưởng mộc nhỏ của riêng mình, gương mặt vẫn hằn dấu vết thời gian nhưng ánh mắt đã thôi không còn lảng tránh. Anh không còn vác gạo thuê, anh đang cầm một thanh gỗ bào dở, phong thái của một người trí thức xưa cũ đã quay trở lại trong sự tự tin của một người lao động tự do.

Dưới cuối thư là một dòng địa chỉ và số điện thoại mới.

Chiều đó, cô không nấu cơm ở nhà. Cô lái xe ra ngoại ô, nơi những hàng thông bắt đầu đâm chồi xanh biếc,không gian yên tĩnh để tâm hồn cô thật lắng đọng trong giờ phút thiêng liêng này. Cô cầm điện thoại, ngón tay run nhẹ khi bấm dãy số vừa nhận được. Tiếng chuông reo dài, rồi một giọng nói trầm khàn, quen thuộc vang lên ở đầu dây bên kia:

“Alô, Anh nghe...”

Cô mỉm cười, nước mắt lần này không còn vị mặn của sự chua xót, mà là vị ngọt của một đóa Quỳnh đang chờ đợi bình minh để lại được nở lần nữa.

“Anh à, hôm nay em nấu canh chua và cá lóc kho...Em sẽ đợi anh”

Phía bên kia đầu dây, một khoảng lặng dài trôi qua, nhưng không còn là khoảng lặng của sự trốn tránh, mà là sự rung cảm của hai trái tim vừa tìm thấy nhau sau một vòng đời lưu lạc.

Tim Nguyen

London, Ontario  -  June 2022